Stoepplantje van de week: stinkende gouwe
De naam lijkt een scheldwoord: stinkende gouwe is het stoepplantje van de week. De plant werd in oude tijden in de geneeskunde gebruikt en begon vanuit de kruidentuinen van weleer aan z’n opmars door steden en dorpen
Je komt nu veel haast uitgebloeide exemplaren tegen, maar ook genoeg frisse: de bloei gaat door tot pakweg november. Dit is het moment om de mierenbroodjes te bekijken.
Stinkt hij echt?
Gouwe verwijst naar de gele kleur van de vier bloemblaadjes. Stinkende lijkt voor zich te spreken, maar is wat overdreven. Twintig kinderen van tussen de acht en twaalf jaar vertelden wat ze van de aparte geur vonden: niet zo vies, een beetje als een paardenbloem. Oordeel je zelf. Die geur is bedoeld om knaagbeesten af te schrikken. Het dooiergele melksap bevat chemische stoffen uit de groep van de alkaloïden
. Giftig voor veel planteneters. Maar mensen en andere grotere zoogdieren hebben er nauwelijks last van.
Historisch gebruik
In de Leidse Hortus heeft stinkende gouwe (Chelidonium majus) een vaste plek in de Clusiustuin . De eerste Hortusprefect Clusius kweekte de plant daar. Het is een fraaie, breed vertakte plant met blauwgroen blad. Als u dat blad, of de harige stengels, kneust komt het gele sap tevoorschijn. Het medisch gebruik in de middeleeuwen was tegen wratten, als pijnstiller en tegen staar. Niet aanbevolen om zelf te proberen.
zijn zeer welkom.
Schets
Honoursstudent aan de Universiteit Leiden Robin Hoekstra tekende tijdens een stage planten met een historisch medicinaal gebruik, waaronder deze stinkende gouwe. Hij zag dat de rijpe vruchten haast transparant zijn (Bron: Robin Hoekstra).
