Vondst van de maand: Pelgrimshoorn uit 16e eeuw

In de zomer van 2016 is een opgraving uitgevoerd in plangebied Bartok, ten zuiden van het grote Feestaardvarken. De bestaande bebouwing werd gesloopt voor nieuwbouw.

Ondanks de aanzienlijke fundering uit de periode van de Wederopbouw bleken archeologische resten goed bewaard. Sommige overblijfselen gingen terug tot de tiende eeuw. Hier staat de vondst van een religieus object centraal. Het werd aangetroffen in een beerput die tussen 1575 en 1650 in gebruik is geweest. Het is een vrijwel complete driedubbel gedraaide ronde buis van gebakken pijpaarde of Hafnerwaar.

De buis werd gebruikt als stembuis van een muziekinstrument en staat bekend als pelgrimshoorn. Het blaasstuk is bewaard gebleven, de beker waar het geluid uit schalde helaas niet. Uit andere contexten weten we dat daar vaak voor het bakken een christelijk monogram van drie Griekse letters IHS op was gestempeld. Degelijke hoorns die in Nederland zijn gevonden zijn vervaardigd in de Duitse plaatsen Langerwehe, Keulen of Aken. Waarschijnlijk is ook deze hoorn daarvan afkomstig.

De hoorns waren in pelgrimsoorden verkrijgbaar en konden gebruikt worden tijdens de processie. Tijdens de optocht werden de heilige relikwieën door de stad gedragen en het geluid van de hoorns was hierbij bedoeld om de kwade geesten te verjagen. Na de pelgrimstocht kon de hoorn als souvenir mee naar huis genomen worden. Deze hoorn is indertijd gebroken en tussen ander afval in de beerput terechtgekomen. Opvallend is dat het uiteinde waar de drie letters van Jezus’ naam op zouden hebben gestaan niet is aangetroffen. Zou men dat uit eerbied niet in de beerput hebben willen gooien?